Waypoint urkMenu

Waypoint zet in op preventie

Urk | 15 november 2018

Iedere basisschoolleerling op Urk krijgt van Waypoint Urk voorlichting. Ging het vroeger vaak over drank en drugs, nu ligt de focus op het vergroten van weerbaarheid en sociale vaardigheden. 

 

Vijftien jaar geleden kwamen problemen rond drugs- en drankgebruik op en om Urk landelijk in het nieuws. In die tijd startte Waypoint met straatwerk. Jongeren werden opgezocht op de plek waar ze gebruikten, en begeleid naar hulpverlening. Inmiddels is Waypoint Urk – door een leerling van een basisschool weleens de ‘afkickerij’ genoemd – bij de Urker bevolking een begrip. De problematiek is er niet eenvoudiger op geworden. Naast alcohol en verdovende middelen gaat de technologische ontwikkeling ontzettend snel en hebben veel leerlingen op jonge leeftijd al de beschikking over bijvoorbeeld een smartphone of een tablet. Op zich geen probleem, maar het kan wel snel problematisch worden. Er wordt ingezet op preventie. 

Voorlichting

Nelleke Brouwer – ooit bij Waypoint begonnen als stagiaire – is verantwoordelijk voor het preventiewerk van Waypoint Urk: ‘Het is belangrijk dat kinderen leren wat normaal en gezond is. En dat je altijd een keuze hebt en “nee” kunt zeggen. Tussen twaalf en dertien jaar zit een groot verschil. In groep acht zeggen ze nog dat ze “natuurlijk” niet van plan zijn om te gaan gebruiken. In de brugklas is dat totaal anders. Daarom zijn we blij dat we in iedere groep acht op Urk onze preventielessen mogen geven. Veel leerlingen zien we vervolgens terug op het voortgezet onderwijs, waar we in alle eerste, tweede en in sommige gevallen derde klassen ieder jaar voorlichting geven.’ 

Lesprogramma

Jarenlange ervaring, nieuwe inzichten en onderzoeken wijzen uit dat deze vernieuwde manier meer aansluit en meer resultaat biedt. ‘Je moet natuurlijk wel ieder jaar met iets nieuws komen’, zegt Jan Hakvoort, preventiewerker van Waypoint Kampen. ‘In het eerste jaar leren we elkaar kennen. Ik probeer erachter te komen wat ze allemaal doen. We hebben het over WhatsApp, spelletjes, energydrank, enzovoort. In het tweede jaar doen we meer met spelvormen. We spelen bijvoorbeeld een gezinssituatie na en proberen er zo achter te komen waarom die ouders eigenlijk zo “zeuren”. In het derde jaar wordt het concreter. Als ze vijftien, zestien zijn gaan ze uit. Dus hebben we het erover hoe vaak ze dronken zijn geweest. We praten over de gevaren daarvan. Hoe liggen je grenzen op het gebied van seksualiteit als je dronken bent? In het verlengde hiervan ligt sexting (uitdagende of naaktfoto’s van jezelf verzenden via je smartphone waarmee kinderen soms worden gepest of gemanipuleerd, red.).’ 

Vertrouwen

Door langdurig met de jongeren op te trekken ontstaat er vertrouwen. Jan: ‘Dan kom je zo’n brugklasser tegen en zegt ’ie: “Ik heb het niet meer gebruikt hoor, die energydrank!” Ze worden steeds vrijer tegen me en ze durven dingen te delen. Niet in de klas, maar bijvoorbeeld als ik ze tegenkom bij het vissen. Ze moeten zich vrij voelen om die dingen te zeggen. Ouders kunnen nog weleens in de stress schieten en dan is een gesprek bijna niet meer mogelijk. Je moet een beetje relaxt blijven. Tieners zijn gewoon vrijer dan vroeger.’ 

Energydrank

Volgens Nelleke Brouwer was alcoholgebruik op Urk vroeger normaler dan nu. ‘Waypoint is na vijftien jaar verworteld in de Urker samenleving, ik denk dat dit bijdraagt aan bewustwording. Jan Hakvoort: ‘Tegelijk zie je andere verslavingen de kop opsteken. Veel jongeren drinken energydrinks, hier maak ik me echt zorgen om, het wordt onderschat. Het maakt onzekere jongetjes zeker. Er zit heel veel cafeïne in en daar word je druk van. Op slaapfeestjes wordt het gedronken om wakker te blijven en na het weekend om je weer fris te voelen. Er zit ook nog eens taurine in en dat maakt het verslavend, net als nicotine in een sigaret.’ 

Smartphone

De lessen die Waypoint geeft gaan over ieder kind. We zien over het algemeen verschillen tussen de niveaus. In vmbo-klassen kom je volgens Jan Hakvoort bijvoorbeeld vaker de vroege rokers en drinkers tegen waar je op het havo en vwo wat vaker gamers tegenkomt. Veel kinderen vertonen op een bepaald moment vluchtgedrag. In het kader daarvan maakt Jan zich ook zorgen over het gebruik van de smartphone. Dit kan een vlucht worden als er niet op een goede manier mee omgegaan wordt. Mogelijke gevolgen zijn bijvoorbeeld het digitale pesten of de snelle link naar games en pornosites. 

Pilot

Uit onderzoek van het Trimbosinstituut en Verslavingspreventie Nederland blijkt dat focussen op middelen in groep acht helemaal geen effect heeft en juist de nieuwsgierigheid kan opwekken. Het versterken van sociale vaardigheden en weerbaarheid blijkt wel een preventief effect te hebben. Daarom is door Waypoint Urk een compleet nieuw preventieprogramma voor de basisscholen op Urk ontwikkeld. De pilot van dit programma is in vier klassen gedraaid en wordt ontzettend positief ontvangen. Momenteel wordt in samenwerking met diverse partijen gewerkt aan een vernieuwd concept voor de middelbare scholen. Een citaat uit het voorwoord van de handleiding: ‘In de praktijk blijkt dat de preventielessen en voorlichtingen op de basisscholen niet op zichzelf staan, maar ook waardevolle contacten en relaties tussen de preventiewerkers, de ouders en de jongeren op straat tot stand brengen. Het gaat om kennen en gekend worden. Na jaren actief te zijn op de basisscholen blijkt dat het programma positieve effecten laat zien in het signaleren van problematiek, een stukje bemoeizorg en het durven en kunnen stellen van hulpvragen.’

Dit artikel is verschenen in De Oogst, editie november 2018. De Oogst is het magazine voor donateurs van THDV. Geinteresseerd in een proefexemplaar? Vraag er een aan via www.deoogst.nl